Մի հարց, որը չէր հեռանում
2018 թվականին ես փնտրում էի հայերեն դասընթաց Google Ads-ի մասին։ Ոչ ռուսերեն, ոչ անգլերեն — հայերեն, հայ մասնագետի ձայնով, հայկական շուկայի օրինակներով։ Չկար։ Կային ֆորումների հղումներ, YouTube-ի հատվածներ ու մի քանի PDF, որոնք վերջին անգամ թարմացվել էին 2014-ին։
Այդ բացակայությունը Schola.am-ի իրական մեկնակետն է։
Ինչ ցույց էին տալիս թվերը
Հայաստանում բարձրագույն կրթություն ստացողների թիվը վերջին տասնամյակում նկատելիորեն նվազել է։ ՀՀ Վիճակագրական Կոմիտեի տվյալներով՝ 2022–2023 ուստարում բուհերում սովորել է մոտ 76,000 ուսանող, մինչդեռ 2013–2014-ին այդ թիվը գերազանցել էր 105,000-ը։ Ֆորմալ կրթությանն ավելի ու ավելի քիչ էին վստահում, սակայն հուսալի այլընտրանք չկար։
UNESCO-ի «ICT in Education» զեկույցը Հայաստանի վերաբերյալ արձանագրում է, որ թվային ուսուցման ենթակառուցվածքի զարգացումը երկրում դեռ անհամաչափ է. մայրաքաղաքի և մարզերի հասանելիության տարբերությունը մնում է էական խնդիր։ Երևանցի մասնագետի գիտելիքը Գյումրի ու Վանաձոր հասցնելու ճանապարհն ընդամենը ճիշտ հարթակն էր։
Միջազգային հարթակները՝ Coursera, Udemy, Skillshare, հայ մասնագետի համար լուծում չէին. դրանք ո՛չ հայերեն ունեն, ո՛չ AMD-ով վճարման հնարավորություն, ո՛չ հայկական շուկային հարմարեցված բովանդակություն։
Ինչ է Schola.am-ը գործնականում
Schola-ն ձայնագրված դասընթացների հայկական շուկա է, որտեղ հայ մասնագետները ստեղծում և վաճառում են սեփական դասընթացները։ Ոչ թարգմանված նյութ, ոչ արտասահմանյան ծրագրի հայացված տարբերակ — այլ բնօրինակ հայկական փորձ, հայ լսարանի համար։
Հարթակն ունի երեք կողմ.
- Սովորողը գտնում է հայերեն, գործնական դասընթաց՝ AMD-ով, հայ մենթորի ուղղորդմամբ։
- Մենթորը ստեղծում է մեկ անգամ, վաճառում անընդհատ՝ ժամային կախվածությունից ազատ։
- Շուկան ստանում է ստուգված, տեղայնացված մասնագիտական գիտելիք, որը մատչելի է մնում բոլորի համար։
Սա «հայկական Udemy» չէ. Udemy-ն ունի ավելի քան 200,000 դասընթաց, սակայն դրանց ճնշող մեծամասնությունը հայ սովորողի համար չէ։ Schola-ն ընտրողական է. ամեն մենթոր անցնում է ընդունման փուլ, ամեն դասընթաց ունի որակի նվազագույն շեմ։
Ինչ տեսա, երբ հարթակն արդեն կար
Հարթակի գործարկումից հետո ամենաանսպասելի բացահայտումը սփյուռքն էր։ Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում ապրող հայեր գրանցվեցին ոչ թե հայերեն սովորելու, այլ հայ մասնագետից գործնական հմտություն ձեռք բերելու համար։ Լեզուն վստահության կնիք էր, ոչ պարզապես շփման միջոց։
Այդ պահին հասկացա, որ Schola-ն «Հայաստանի ներսի» հարթակ չէ — այն հայկական մասնագիտական գիտելիքի ցանց է՝ անկախ աշխարհագրությունից։
Մեկ այլ դիտարկում. մենթորների ամենամեծ խոչընդոտը տեխնիկան չէ — ձայնագրությունն ու մոնտաժը կարելի է յուրացնել մեկ շաբաթում։ Ամենամեծ խոչընդոտն այն հարցն է՝ «ես ի՞նչ կարող եմ դասավանդել»։ Պատասխանը գրեթե միշտ կա. ուղղակի պետք է ճիշտ հարցնել։
Ինչպե՞ս ծանոթանալ Schola-ի հետ
- Կարդացեք «Մեր մասին» էջը. այնտեղ ամբողջությամբ շարադրված է հարթակի ստեղծման տրամաբանությունը։
- Թերթեք հրատարակված դասընթացները. ոչ թե գնելու, այլ հասկանալու, թե ինչ ձևաչափ ենք ընդունում։
- Եթե մասնագետ եք՝ մտածեք, թե ձեր ո՞ր գիտելիքը 10 հոգի կուզեր ստանալ հայերեն։
- Եթե սովորող եք՝ փնտրեք ըստ կատեգորիայի. կարիերայի հմտություններ, լեզուներ, ստեղծագործական ոլորտ, տեխնոլոգիա։
Հեղինակ՝ Նարեկ Նաջարյան — Schola.am-ի հիմնադիր և գործադիր տնօրեն։ Հեղինակի մասին
Աղբյուրներ՝
- ՀՀ Վիճակագրական Կոմիտե — Կրթության վիճակագրություն 2022–2023 (հասանելի՝ 2026-06-02)
- UNESCO — ICT in Education: Armenia Country Profile (հասանելի՝ 2026-06-02)
Պատկեր՝ Image by Magnific
Իմացեք Schola-ի մասին → /about