Ինչո՞ւ են ուսանողները կիսատ թողնում առցանց դասընթացները
Առցանց կրթության ամենամեծ խնդիրը ոչ թե դասընթաց վաճառելն է, այլ սովորողին մինչև վերջին դասը հասցնելը։ Պատկերացրեք մի իրավիճակ, երբ ձեր ստեղծած բովանդակությունը տեսնում է լսարանի միայն 10%-ը։ Սա հուսահատեցնող է ցանկացած մենթորի համար։ Ինչպե՞ս փոխել այս պատկերը և ստեղծել այնպիսի դասընթացի կառուցվածք, որը սովորողները սիրով կավարտեն։
Ի՞նչ են ցույց տալիս համաշխարհային հետազոտությունները
Համաշխարհային վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ ավանդական առցանց դասընթացների (MOOC) ավարտելիության ցուցանիշը տատանվում է ընդամենը 5-10%-ի սահմաններում։ Հետազոտող Քեթի Ջորդանի կողմից իրականացված մեծածավալ վերլուծությունը հաստատում է այս տխուր պատկերը։ Սովորողները հաճախ գրանցվում են դասընթացներին մեծ ոգևորությամբ, սակայն արագ կորցնում են հետաքրքրությունը, երբ բախվում են երկար ու ձանձրալի տեսական նյութերին։
Մյուս կողմից, Harvard Business Review-ի վերլուծությունները փաստում են, որ հստակ կառուցվածք ունեցող և փոքր խմբերով (cohort-based) կամ միկրոուսուցման սկզբունքով նախագծված ծրագրերն ապահովում են անհամեմատ բարձր ներգրավվածություն։ Երբ ուսումնական գործընթացը բաժանվում է հստակ, հեշտ հաղթահարելի փուլերի, սովորողի ուղեղը չի ծանրաբեռնվում տեղեկատվական աղմուկով։ Սա նշանակում է, որ խնդիրը ոչ թե սովորողների անպատասխանատվությունն է, այլ նյութի մատուցման ձևաչափը, որը մենք՝ որպես հեղինակներ, ընտրում ենք մեր լսարանի համար։
Schola.am-ի տվյալները. կարճ վիդեոների ուժը
Schola.am հարթակի վերջին տվյալները բացահայտում են մի հետաքրքիր օրինաչափություն, որը չափազանց կարևոր է հայաստանյան կրթական միջավայրի համար։ Այն դասընթացները, որոնց առանձին վիդեոդասերի տևողությունը չի գերազանցում 10 րոպեն, ունեն 42% ավելի բարձր ավարտելիության ցուցանիշ, քան 30 րոպեից երկար տեսանյութերով դասընթացները։
Մեր ներքին վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ հայ սովորողը նախընտրում է ստանալ արագ, կիրառելի գիտելիք։ Երբ դասը երկար է, մարդիկ հետաձգում են դիտումը՝ սպասելով «ավելի հարմար պահի»։ Սակայն այդ պահը սովորաբար այդպես էլ չի գալիս։ Կարճ, նպատակային վիդեոները թույլ են տալիս սովորել նույնիսկ տրանսպորտում, հերթերում կամ աշխատանքային ընդմիջման ժամանակ։ Սա ստեղծում է հաջողության շարունակական զգացողություն, որն էլ խթանում է ուսումնական գործընթացը։
Դասընթացի կառուցվածքի ոսկե կանոնը
Որպես Schola.am-ի հիմնադիր, ես անձամբ եմ հետևում մեր հարթակի մենթորների հաջողություններին ու դժվարություններին։ Մի կարևոր դիտարկում ունեմ, որը բնորոշ է հենց հայկական շուկային։ Մեր լսարանը չափազանց զբաղված է։ Մարդիկ սովորում են աշխատանքին զուգահեռ, հաճախ՝ ուշ երեկոյան, երբ օրվա հիմնական հոգսերն արդեն հետևում են։ Եթե դուք առաջարկում եք մեկժամանոց տեսական դասախոսություն, ապա մեծ հավանականությամբ կորցնելու եք այդ ուսանողին հենց առաջին շաբաթվա ընթացքում։
Հենց այս պատճառով, երբ մենք օգնում ենք մենթորներին նախագծել իրենց առաջին առցանց դասընթացը զրոյից ստեղծելու ծրագիրը, միշտ խորհուրդ ենք տալիս կիրառել «մեկ դաս — մեկ գործնական արդյունք» սկզբունքը։ Սա օգնում է սովորողին անմիջապես տեսնել իր առաջընթացը, ինչը լավագույն մոտիվացիան է առաջ շարժվելու համար։ Մեր նպատակն է ստեղծել այնպիսի միջավայր, որտեղ կրթությունը հարմարվում է մարդու կյանքին, այլ ոչ թե հակառակը։ Սա է հայկական կրթական հարթակի զարգացման մեր հիմնական տեսլականը։
Քայլեր արդյունավետ կառուցվածք ստեղծելու համար
- Տրոհեք նյութը փոքր բլոկների։ Յուրաքանչյուր վիդեոդաս պետք է տևի 7-12 րոպե և անդրադառնա միայն մեկ կոնկրետ հարցի։
- Ավելացրեք գործնական առաջադրանքներ։ Յուրաքանչյուր մոդուլից հետո առաջարկեք փոքրիկ թեստ կամ գործնական առաջադրանք, որը կամրապնդի ստացված գիտելիքը։
- Ստեղծեք տեսողական հստակ քարտեզ։ Սովորողը հենց սկզբից պետք է տեսնի իր ճանապարհը՝ որտեղից է սկսում և ուր է հասնելու։
- Նախատեսեք արագ հաղթանակներ։ Դասընթացի առաջին իսկ մոդուլում տվեք այնպիսի գործնական գործիք, որը սովորողը կարող է կիրառել հենց նույն օրը։
Հեղինակ՝ Նարեկ Նաջարյան — Schola.am-ի հիմնադիր, դասընթացի հեղինակների հետ աշխատանքի 6 տարվա փորձ։ Հեղինակի մասին
Այս հոդվածը պատրաստվել է Schola.am-ի խմբագրական թիմի կողմից՝ արհեստական բանականության գործիքների կիրառմամբ և հիմնադիր Նարեկ Նաջարյանի անձնական փորձառության ու հարթակի տվյալների հիման վրա։
Աղբյուրներ՝
- Jordan 2014 MOOC completion meta-analysis (հասանելի՝ 2026-06-20)
- HBR cohort-based courses (հասանելի՝ 2026-06-20)
Պատկեր՝ Image by Magnific
Ներբեռնել դասընթացի շաբլոնը → /resources/course-template